ขุนช้างขุนแผน มีรากฐานในวัฒนธรรมไทยมาตั้งแต่ก่อนรัตนโกสินทร์และได้รับการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรและตีพิมพ์โดยหน่วยงานที่เป็นที่ยอมรับทางวิชาการ เช่น หอพระสมุดวชิรญาณและกรมศิลปากร โดยหลักฐานเก่าแก่ที่สุดในรูปหนังสือคือ พ.ศ. 2460 และไม่มีหลักฐานเชิงประวัติศาสตร์ที่สนับสนุนว่า งานนี้มีต้นฉบับในกัมพูชามาก่อนแต่อย่างใด
ทั้งนี้ ขุนช้างขุนแผน เป็นมหากาพย์พื้นบ้านของไทยที่มีต้นกำเนิดจากการเล่าปากเปล่า โดยหลักฐานเชิงวิชาการระบุว่า เรื่องนี้เริ่มเผยแพร่ในรูปแบบการเล่าเสภาแก่ผู้ฟังในสังคมไทยตั้งแต่ราว พ.ศ. 2140-2150 (ช่วงอยุธยาตอนปลาย) และกลายเป็นวรรณกรรมยอดนิยมในศตวรรษที่ 18-19 ก่อนจะมีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรอย่างเป็นระบบในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ และจัดพิมพ์เป็นเล่มครั้งแรกโดยหอพระสมุดวชิรญาณใน พ.ศ. 2460 ภายหลังการตรวจชำระโดยผู้เชี่ยวชาญและตีพิมพ์โดยราชบัณฑิตยสภาและกรมศิลปากรซึ่งเป็นหน่วยงานของประเทศไทยสืบต่อหน้าที่ดูแลมรดกวัฒนธรรมสืบมา
