จากการศึกษา ABCD Study ในสหรัฐอเมริกา (ค.ศ. 2016–2018) ซึ่งติดตามเด็กอายุ 9–10 ปี จำนวนกว่า 7,600 คน พบว่า เด็กที่สัมผัส PM2.5 มีความเชื่อมโยงกับความเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างสมอง โดยเกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางจุลภาคของเนื้อเยื่อสมองสีขาว ซึ่งทำหน้าที่เชื่อมต่อและส่งสัญญาณระหว่างสมองส่วนต่าง ๆ
PM2.5 จัดเป็น สารพิษต่อระบบประสาท (Neurotoxicant) สามารถกระตุ้นการอักเสบในสมอง ส่งผลต่อบริเวณที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ ความจำ และการเรียนรู้ ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาด้านพัฒนาการและสติปัญญาในระยะยาว
แม้งานวิจัยยังมีข้อจำกัด และต้องติดตามข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อความแม่นยำยิ่งขึ้น แต่หลักฐานปัจจุบันสะท้อนชัดว่า คุณภาพอากาศมีผลต่อสมองเด็กจริง และยังเกี่ยวข้องกับปัญหาสุขภาพอื่น ๆ เช่น โรคทางเดินหายใจ ภูมิแพ้ และคุณภาพชีวิตโดยรวม
ดังนั้น การป้องกันตนเองและเด็กจากฝุ่น PM2.5 คือ หลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งในวันที่ค่าฝุ่นสูง สวมหน้ากากที่เหมาะสม และติดตามข้อมูลคุณภาพอากาศอย่างสม่ำเสมอ คือสิ่งสำคัญที่ไม่ควรละเลย
